Synowie nieobecnych ojców

Luis Alarcon Arias

---

Matki, które nie mają „takich możliwości” jak ojcowie, mówią o braku sprawiedliwości – na nie spada ciężar wychowania syna i jego problemy emocjonalne, a w zamian często słyszą: „tatuś jest najlepszy”. Kontakty tych matek z synami coraz bardziej się pogarszają. A jednak doświadczenia terapeutyczne pokazują, że właśnie te matki kształtują głęboką i znaczącą relację ze swoimi synami, choć nie wszystkie mogą liczyć na zmianę postępowania ze strony byłego męża. Ta możliwa jest tylko wtedy, gdy ojciec zrozumie, że wychowanie syna wymaga współpracy rodziców, niezależnie od losu związku.

Nie traktuj dziecka jak instrumentu

Sytuacja dziecka jest bardzo trudna, gdy rodzice wykorzystują je w walce, a co gorsza – oboje próbują pozyskać w dziecku swojego sojusznika. Ponieważ po rozwodzie dzieci zazwyczaj zostają z matką, synowi najłatwiej kanalizować swoją frustrację w relacjach właśnie z nią. Stosując przemoc domową wobec matki, synowie przyjmują rolę przeciwnika i odtwarzają w ten sposób schematy zachowań ojców. Oprócz nagminnych sytuacji przemocy, konsekwencjami takiego scenariusza często są poważne problemy emocjonalne, adaptacyjne i rozwojowe syna.
Rozwód czy rozstanie są niewątpliwie sytuacją trudną dla wszystkich członków rodziny. Ale skoro do nich dochodzi, to są wpisane w związek pomiędzy dwojgiem
ludzi. Gdy zostały zniszczone podstawowe fundamenty związku, rozstanie może być najlepszym i najzdrowszym rozwiązaniem. Wielu rodziców pozostaje w niezadowalającym, a często niszczycielskim związku ze względu na dzieci: żeby miały pełną rodzinę. Nie zdają sobie jednak sprawy, że trwanie w takim związku jest bardziej niebezpieczne i krzywdzące niż stawienie czoła nowej sytuacji i przeprowadzenie zmian zapewniających dzieciom warunki prawidłowego rozwoju. Jeżeli jesteśmy zwolennikami prawdy, to każde udawanie będzie przeczyło wartości tej zasady. Co gorsza, pozostanie w chorym układzie naraża dzieci na trudne do zniesienia przeżycia oraz przekazuje im zdeformowane wizje relacji pomiędzy partnerami.
Utrata ojca nie musi być dla syna wielką tragedią. Matka samotnie wychowująca syna nie musi brać na siebie także roli ojca. Wystarczy, aby pamiętała, że dorastający syn może korzystać z wielu możliwości kształtowania swojej podstawowej tożsamości i by ułatwiała mu do nich dostęp. Chodzi tu o zachowania i zainteresowania typowe dla rodzaju męskiego, nie tylko akceptowane, lecz i oczekiwane społecznie.

Nie bój się otworzyć

Syn nie powinien być obciążony frustracjami i niezaspokojonymi potrzebami matki. Nie może być zastępcą utraconego partnera, bo w ten sposób uległyby wypaczeniu ważne elementy jego tożsamości. Jeśli matka nie radzi sobie w nowej sytuacji, może poszukać pomocy, skorzystać z psychoterapii.
Czasem ojciec zaborczy lub cierpiący z powodu poczucia winy może być bardziej niebezpieczny niż brak ojca. Swoim zachowaniem nie tylko ogranicza samodzielność i autonomię syna, lecz także obarcza go swoimi problemami, z którymi nie potrafi sobie poradzić, poszerzając w ten sposób krąg ludzi nieszczęśliwych. Klucz do rozwiązania tych problemów leży w otwartej, szczerej i uczciwej komunikacji! W rozmowie, w której ojciec/matka dzieli się z synem swoimi przeżyciami. Pokazuje mu siebie w pełni, otwiera się przed synem, aby budować dobry z nim związek.