Portal psychologiczny - charaktery.eu

  • Facebook
  • Google Plus One
  • Tweeter
  • Wykop


Newsletter

Zaprenumeruj nasz biuletyn!


Psychosłownik

Teoria umysłu

to wiedza o stanach mentalnych lub zdolność do czytania w umyśle (mindreading), która – jak twierdzą niektórzy badacze – ma charakter naiwnej teorii, a zatem konstruowanego w umyśle modelu służącego do wyjaśniania i przewidywania zachowań innych ludzi oraz własnych. Wyjaśniając i przewidując zachowania, odwołujemy się do intencji, uczuć, pragnień i przekonań, których nie możemy bezpośrednio zobaczyć, ale wnioskujemy o ich istnieniu i wpływie na nasze i innych ludzi zachowanie. Innymi słowy, budujemy naiwne teorie na temat umysłu, inaczej naiwne teorie psychologiczne, lub po prostu staramy się zrozumieć świat społeczny (social understanding).
W psychologii rozwojowej badania nad dziecięcą teorią umysłu zostały rozpoczęte dzięki dwóm niezależnie pracującym grupom badaczy. Henry Wellman użył terminu „teoria umysłu” badając metapoznanie i pisząc o dziecięcych koncepcjach poznania, a David Premack i Guy Woodruff posłużyli się tym terminem badając myślenie szympansów. Niezwykle szybko termin ten stał się popularny – przez jednych badaczy używany w metaforycznym, szerokim znaczeniu (każda naiwna psychologia), przez innych w znaczeniu dosłownym i wąskim (wewnętrzny model świata mający cechy teorii).
Klasyczne już dziś badania nad dziecięcymi teoriami umysłu prowadzono używając tzw. testów fałszywego przekonania (false belief tests). Dwa najbardziej znane zadania tego rodzaju, to test niespodziewanej zmiany (autorstwa Heinza Wimmera i Josefa Pernera) i test zwodniczego pudełka (Josefa Pernera, Susan Leekam i Heinza Wimmera). W pierwszym zadaniu dziecko patrzy na przedstawioną z użyciem dwu laleczek historyjkę – obie laleczki najpierw chowają pewien przedmiot (np. kolorową kulkę) w miejscu A, następnie jedna z nich wychodzi, druga laleczka wyjmuje przedmiot i chowa w miejscu B, a wtedy wraca laleczka pierwsza. Dziecku zadawane jest pytanie: „Gdzie ta laleczka poszuka swojej kulki?”. Większość dzieci, które zbliżają się do swoich czwartych urodzin, odpowiada prawidłowo, czyli rozumie błędne, tj. fałszywe, przekonanie laleczki jako przyczynę jej zachowania (poszuka w A, bo myśli, że tam jest, bo tam zostawiła).
W drugim zadaniu, które również rozwiązują po raz pierwszy prawidłowo dzieci w wieku 4 lat, pokazujemy dziecku znany mu pojemnik czy opakowanie (np. po paście do zębów, po czekoladzie) i pytamy „Jak myślisz, co jest w środku?”. Po uzyskaniu odpowiedzi otwieramy pudełko, które okazuje się zawierać zupełnie nieoczekiwanie inny przedmiot (np. kredki).  Pytamy wtedy: „Co twój kolega powie, że jest w tym pudełku, gdy je zobaczy pierwszy raz, o, takie zamknięte?” oraz „Co ty na początku, jak pierwszy raz je zobaczyłeś, myślałeś, że jest w środku?”. Aby dać prawidłową odpowiedź, dziecko musi rozumieć, że nasze wewnętrzne przekonania są przyczyną naszych zachowań, a zatem mieć teorię umysłu.
  • CZYTAJ TEŻ
  • NAJNOWSZE





KONTAKT
Charaktery
25-502 Kielce
ul. Paderewskiego 40
tel. 41 343 28 40
fax. 41 343 28 49