Dołącz do czytelników
Brak wyników

Nałogi i terapie , Praktycznie

23 września 2016

Jej Wysokość Reksja

6

Ile kalorii ma apetyczny, opływający lukrem pączek? Wiemy, że dużo, zwykle jednak nie jesteśmy zbyt skrupulatni w liczeniu kalorii. Jego dokładną wartość odżywczą znają za to na pewno wszyscy ortorektycy, bigorektycy albo permarektycy. W ich życiu bowiem jedzenie zajmuje centralną pozycję.

Marta ma 16 lat i przy wzroście 170 cm waży 46 kg. Wciąż uważa, że jest za gruba, dlatego stosuje rygorystyczną dietę. Krzysztof ma 23 lata, a jego życie kręci się wokół siłowni. Lucyna ma 45 lat, dwoje dzieci, zajmuje się domem. Od kilkunastu lat interesuje się zdrowym odżywianiem, jednak od roku poświęca się temu całkowicie.

Mimo że te trzy osoby różnią się płcią, wiekiem i sytuacją życiową, mają ze sobą wiele wspólnego. Wszystkie cierpią na specyficzne reksje, czyli zaburzenia polegające na przymusowym podporządkowaniu własnego myślenia i działania określonej idei. Życie Marty, Krzysztofa i Lucyny koncentruje się wokół wagi oraz sposobu odżywiania. Osoby chorobliwie skoncentrowane na masie ciała albo uważają, że jest ona zbyt duża i dążą do jej redukcji, albo wręcz przeciwnie – są niezadowolone ze zbyt niskiej masy ciała oraz z jego kształtu i podejmują wysiłki w celu wymodelowania swojej figury. Zachowania te, na pozór odmienne,

mają wspólny mianownik. Jest nim dążenie do kontrolowania własnego ciała i kształtowania go według własnych zamierzeń. Dopóki nie stanowią zagrożenia dla zdrowia, można je traktować jako pasję lub przejaw samodyscypliny. Problem pojawia się wtedy, gdy wymykają się spod kontroli i stają się centralnym punktem, wokół którego toczy się codzienne życie. Angażując umysł i emocje, izolują osobę od świata zewnętrznego, powodując przy tym poważne konsekwencje zdrowotne.

Ciało w niełasce
Marta skrupulatnie przelicza na kalorie każdy zjedzony kęs, aby dzienna „dawka” jedzenia nie przekroczyła 300–400 kcal. Mimo to odczuwa silny lęk przed przytyciem. Dlatego wciąż obniża tę „normę” i uprawia intensywne ćwiczenia fizyczne. Zaprzecza, że jej wygląd i sposób odżywiania są niezdrowe. Wręcz przeciwnie – jest dumna, że potrafi kontrolować swoje ciało i ambitnie realizować wytyczone cele.

Powstrzymywanie się od jedzenia w celu obniżenia masy ciała było znane już w starożytności. W roku 1873 sir William Withney Gull określił to zjawisko terminem anorexia nervosa, który jest używany do dziś. Anoreksja jest zaburzeniem psychicznym, które nieleczone prowadzi do śmierci.

Marta, pomimo znacznej niedowagi, zaprzecza istnieniu problemu. Nie dostrzega go ani gdy staje na wadze, ani gdy spogląda w lustro. Wręcz przeciwnie, uważa się za tęgą i wciąż wyznacza sobie kolejne cele – kolejne kilogramy, których musi się pozbyć. Jada bardzo mało i nie przyznaje się do uczucia głodu. Spędza wiele czasu w samotności, ma obsesję na punkcie ćwiczeń fizycznych, jest ambitna, chce osiągać sukcesy. Coraz częściej czuje się jednak przygnębiona i rozdrażniona, cierpi na zaparcia i bóle brzucha, doświadcza przejmującego uczucia zimna.

Na anoreksję chorują zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Chociaż w swoim podstawowym obrazie choroba przebiega u obu płci identycznie, pojawiają się doniesienia o pewnych różnicach. Na przykład profesor Adelaide Robb z Uniwersytetu Medycznego w Waszyngtonie odkryła, że mężczyźni z anoreksją przed zachorowaniem zwykle mają nadwagę, są również statystycznie starsi niż cierpiące na to zaburzenie kobiety. Dr Katherine Halmi z Nowego Jorku dodaje, że panowie wykazują więcej lęków w sferze seksualnej, zgłaszają więcej dolegliwości fizycznych oraz preferują raczej ekstremalne ćwiczenia fizyczne niż głodzenie się. Ponadto, jako że rzadziej i później otrzymują pomoc, mają niestety gorsze rokowania niż panie. Ze względu na obserwowane różnice, coraz częściej męska anoreksja określana jest mianem manoreksja. Uważa się, że cierpieli na nią John Lennon i Franz Kafka.

Warto wspomnieć o dwóch innych zaburzeniach związanych z destrukcyjnym obniżaniem masy ciała: pregoreksji oraz brideoreksji. Ich pierwsze przypadki obserwowano w Stanach Zjednoczonych, jednak obecnie odnotowuje się je również w Europie. Pregoreksja jest odmianą anoreksji występującą u kobiet w ciąży. Szacuje się, że większość ciężarnych kobiet (80 proc.) nie jest zadowolona z rozmiarów swojego ciała. Nawet co piąta kobieta spodziewająca się dziecka podejmuje różnego rodzaju nieprawidłowe zachowania związane z odżywianiem, a u 1,5–5 proc. przyszłych mam rozwija się pregoreksja. Przejawia się ona silnym lękiem przed przytyciem. Ciężarna kobieta zaczyna stosować restrykcyjną dietę i intensywnie ćwiczyć, co stanowi bezpośrednie zagrożenie dla rozwoju i życia dziecka. Efektem takiego postępowania może być poronienie lub przedwczesny poród oraz nieprawidłowości w rozwoju psychofizycznym dziecka.

Brideoreksja to z kolei przypa[-]dłość przyszłych panien młodych, które na swoim ślubie chcą wyglądać olśniewająco, co w ich rozumieniu oznacza: szczupło. Badanie przeprowadzone przez Lori Neighbors i Jeffery Sobala, opublikowane w roku 2008 w czasopiśmie „Appetite”, pokazało, że tuż po zaręczynach ponad 90 proc. pań stwierdza, że pragnie schudnąć, przy czym aż 7 spośród 10 niezadowolonych z wyglądu narzeczonych chce schudnąć ponad 10 kg. Stosują w tym celu często

drastyczne, niebezpieczne dla zdrowia metody, takie jak: głodówka, spożywanie wyłącznie płynów, stosowanie środków przeczyszczających, palenie papierosów w celu zahamowania łaknienia, prowokowanie wymiotów.

Co zdradza ortorektyka?

• Precyzyjne planowanie każdego posiłku pod względem wartości odżywczych, wielkości porcji, pory jedzenia. • Wydłużone w czasie kupowanie produktów spożywczych spowodowane szczegółowym czytaniem etykiet. • Stopniowa eliminacja produktów niespełniających określonych standardów. • Kupowanie dużej ilości czasopism na temat diet i zdrowej żywności. • Jedzenie z poczucia obowiązku, a nie dla przyjemności. • Unikanie jedzenia poza domem oraz w towarzystwie innych ludzi.

Im więcej, tym lepiej
Krzysztof zawsze twierdził, że jest zbyt wątły i wyraźnie różni się wyglądem od kolegów. Kiedy pierwszy raz ćwiczył ze sztangą, poczuł, że to może odmienić jego los. Zaczął regularnie trenować, żeby zwiększyć masę mięśniową i wyrzeźbić swoje ciało. Wie prawie wszystko na temat odżywek i preparatów wspom...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy